5. Shkenca: pranimi i padijes bëhet burim fuqie
Për Hararin, Revolucioni Shkencor ndryshoi marrëdhënien me njohurinë: njerëzit pranonin se përgjigje të rëndësishme ende mungonin dhe se kërkimi mund të ndryshonte bindjet e mëparshme.
Kjo krijon një lidhje mes padijes, kërkimit dhe fuqisë. Nëse një problem nuk kuptohet plotësisht, mund të studiohet; njohuritë e fituara mund të përdoren për të bërë diçka që më parë ishte e pamundur. Harari e lidh rritjen e aftësive njerëzore me këtë gatishmëri për të investuar në të panjohurën.
Vëzhgimi dhe matematika kanë rol të rëndësishëm, ndërsa shpjegimet mund të rishikohen në dritën e provave të reja. Pranimi i një kufiri të njohurisë bëhet kështu një arsye për ta zgjeruar atë. Njeriu nuk ka nevojë të presë që e ardhmja të përsërisë të kaluarën.
Kërkimi dhe pushteti zhvillohen bashkë
Por kërkimi kërkon njerëz, kohë, pajisje dhe para. Vetë shkenca nuk vendos cilat projekte meritojnë financim apo çfarë duhet bërë me rezultatet. Harari e shpjegon këtë përmes marrëdhënies së saj me interesat politike dhe ekonomike.
Udhëtimi i James Cook është shembull konkret. Ekspedita kryente vëzhgime të kalimit të Venusit, ndërsa Cook pretendonte territore për Britaninë. Aktiviteti shkencor dhe zgjerimi perandorak ishin pjesë të të njëjtit udhëtim; kjo lidhje e bën të pamjaftueshëm një shpjegim që e trajton zbulimin si punë të shkëputur nga pushteti.
Njohuritë për territoret, rrugët dhe njerëzit mund të lehtësonin administrimin dhe zgjerimin e ndikimit. Pushteti, nga ana tjetër, siguronte burime për kërkime të tjera. Harari e përshkruan historinë moderne përmes këtij përforcimi të ndërsjellë.
Edhe harta me hapësira ende të panjohura shpreh një qëndrim: ajo pranon një kufi të njohurive dhe e kthen atë në një ftesë për eksplorim. Në trajtimin e autorit, kjo gatishmëri për të kërkuar jashtë asaj që dihej lidhej me ambiciet e fuqive evropiane.
Harari nuk e shpjegon ngritjen e tyre si një epërsi të lindur të njerëzve të një kontinenti. Ai e lidh me institucione, interesa dhe mënyra të caktuara të përdorimit të njohurisë. Aftësia për të kuptuar botën dhe aftësia për të kontrolluar pjesë të saj u zhvilluan së bashku.
Prandaj, vlerësimi i përparimit shkencor përfshin edhe drejtimin e tij: kush e financon kërkimin, kush i përdor zbulimet dhe për çfarë qëllimi?
